دسته‌ها
دسته‌بندی نشده

کم کاری تیروئید : درمان هیپوتیروئیدی با قرص و رژیم غذایی مناسب

هیپوتیروئیدی یا کم‌کاری تیروئید زمانی ایجاد می‌شود که بدن به اندازه کافی هورمون‌های تیروئیدی تولید نمی‌کند. تیروئید یک غده کوچک و پروانه‌ای شکل است که در قسمت جلوی گردن قرار دارد. جهت تنظیم و تولید انرژی در بدن هورمون‌هایی توسط این غده تولید می‌شود. غده تیروئید تقریباً برای همه اعضای بدن انرژی فراهم می‌کند. این غده مواردی مانند ضربان قلب و نحوه عملکرد دستگاه گوارش را کنترل می‌کند. بدون مقدار کافی هورمون تیروئید، سرعت عملکردهای طبیعی بدن کاهش پیدا می‌کند. کم‌کاری تیروئید بیشتر در زنان و معمولاً در بالای 60 سالگی ایجاد می‌شود؛ ولی امکان دارد در هر سنی بروز کند. این عارضه توسط آزمایش خون یا پس از بروز علائم تشخیص داده می‌شود.

روش‌های درمانی ساده و مؤثری جهت درمان هیپوتیروئیدی وجود دارند. بیشتر این روش‌های درمانی به کمک هورمون‌های مصنوعی به بالا رفتن سطح هورمون کمک می‌کنند.  این هورمون‌ها باعث بازگشت عملکرد بدن به حالت طبیعی می‌شوند.

هیپوتیروئیدی یک بیماری نسبتاً شایع می‌باشد. این بیماری معمولاً در افراد بالای 60 سال بیشتر ایجاد می‌شود. زنان بیشتر از مردان در معرض کم‌کاری تیروئید هستند. در واقع از هر 5 زن، یک نفر در سن 60 سالگی دچار این بیماری می‌شود. به همین دلیل بهتر است افراد تغییراتی که در طول دوره زندگی در بدن ایجاد می‌شود را بررسی کنند. چنانچه تغییر اساسی در نحوه عملکرد بدن ایجاد شده است، بایستی به پزشک مراجعه شود.

دلایل ایجاد هیپوتیروئیدی


دلایل ایجاد هیپوتیروئیدی

در اثر اختلال در عملکرد غده تیروئید و یا در صورتی که غده تیروئید توسط هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز به درستی تحریک نشود هیپوتیروئیدی ایجاد می‌شود.

بیماری هاشیموتو

شایع‌ترین دلیل ایجاد کم‌کاری تیروئید، بیماری هاشیموتو (تیروئیدیت لنفوسیتی مزمن یا تیروئیدیت خود ایمنی) می‌باشد. بیماری هاشیموتو یک عارضه خود ایمنی است که باعث می‌شود سیستم ایمنی به سلول‌ها و اعضای بدن حمله کند. حمله سیستم ایمنی به غده تیروئید باعث ایجاد التهاب و اختلال در تولید هورمون‌های تیروئیدی می‌شود.

بیماری تیروئیدیت

التهاب غده تیروئید باعث ایجاد بیماری تیروئیدیت می‌شود. این بیماری باعث می‌شود تا هورمون‌های تیروئیدی وارد خون شوند. در نتیجه سطح هورمون‌ها افزایش یافته و باعث ایجاد تیروئیدیت می‌شود. پس از 1 تا 2 ماه، امکان دارد کم‌کاری تیروئید ایجاد شود. این بیماری در اثر عفونت ویروسی یا باکتریایی، عارضه‌های خود ایمنی و یا پس از بارداری ایجاد می‌شود.

کم‌کاری مادرزادی تیروئید

در این بیماری غده تیروئید از زمان تولد به درستی عمل نمی‌کند. کم‌کاری مادرزادی تیروئید می‌تواند باعث ایجاد مشکلات مرتبط با رشد جسمی و ذهنی شود؛ ولی درمان به موقع می‌تواند از ایجاد این عوارض جلوگیری کند. بیشتر نوزادان جهت تشخیص این بیماری در زمان تولد مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

بروز کم‌کاری تیروئید پس از جراحی تیروئید

امکان دارد کم‌کاری تیروئید پس از خارج کردن بخشی از غده تیروئید در جراحی ایجاد شود. درمان و جراحی تیروئید می‌تواند باعث ایجاد کم‌کاری تیروئید شود. عارضه‌هایی مانند پرکاری تیروئید، گواتر، ندول (گره) تیروئید و سرطان تیروئید توسط خارج کردن غده تیروئید قابل درمان هستند. به دنبال درمان امکان دارد کم‌کاری تیروئید ایجاد شود.

پرتو درمانی تیروئید نیز می‌تواند باعث کم‌کاری تیروئید شود. یکی از روش‌های درمانی متداول برای کم‌کاری تـیروئید، اسـتفاده از ید رادیواکتیو است. ید رادیواکتیو سلول‌های غده تیروئید را نابود کرده و تولید T4 (تیروکسین) را کاهش می‌دهد. از پرتودرمانی برای درمان سرطان سر و گردن، بیماری هوچکین و لنفوم‌های دیگر (سرطان غدد لنفاوی) که منجر به آسیب‌دیدگی غده تیروئید می‌شوند، استفاده می‌شود.

مصرف دارو

برخی از داروها باعث اختلال در عملکرد تولید هورمون تیروئید می‌شوند. این داروها شامل آمیودارون، اینترفرون آلفا، اینترلوکین-2، لیتیوم و بازدارنده تیروزین-کیناز می‌باشند.

اختلالات غده هیپوفیز

در صورت اختلال در عملکرد غده هیپوفیز، امکان دارد غده تیروئید مقدار کافی هورمون تیروئید تولید نکند. تومورهای هیپوفیز یا جراحی غده هیپوفیز می‌توانند باعث ایجاد اختلال در عملکرد غده هیپوفیز شده و در نهایت بر غده تیروئید تأثیر منفی بگذارند. سندروم شیهان نیز باعث آسیب‌دیدگی غده هیپوفیز می‌شود.

از دست دادن مقدار زیاد خون یا پایین بودن شدید فشار خون در زمان زایمان (یا پس از آن) در زنان ، می‌تواند سبب آسیب‌دیدگی غده هیپوفیز شده و باعث شود تا این غده کمتر از حد طبیعی هورمون هیپوفیز تولید کند.

عدم تعادل ید

برای تولید هورمون‌های تیروئیدی به ید نیاز می‌باشد، ولی سطح ید بایستی متعادل باشد. مقدار کمتر یا بیشتر از حد طبیعی ید می‌تواند باعث کم‌کاری یا پرکاری تیروئید شود.

علائم هیپوتیروئیدی


در افراد مختلف علائم این عارضه متفاوت می‌باشد. شدت این عارضه نیز بر علائم تأثیر می‌گذارند. در برخی از مواقع تشخیص علائم دشوار می‌باشد.

علائم اولیه شامل افزایش وزن و خستگی می‌باشند. صرف نظر از وضعیت تیروئید، این علائم معمولا در اثر افزایش سن ایجاد می‌شوند. امکان دارد تا زمان بروز علائم بیشتر، شخص متوجه ارتباط این علائم با تیروئید نشود. در بیشتر افراد علائم این عارضه با گذشت چندین سال تشدید می‌شوند. با کاهش سرعت عملکرد تیروئید، تشخیص علائم ساده‌تر می‌شود. البته بسیاری از این علائم با افزایش سن بیشتر بروز می‌کنند. در صورتی که احتمال می‌رود این علائم به تیروئید مربوط می‌شوند، بایستی به پزشک مراجعه شود. امکان دارد پزشک برای تشخیص هیپوتیروئیدی از آزمایش خون استفاده کند.

علائم متداول هیپوتیروئیدی یا کم‌کاری تیروئید عبارتند از:

  • خستگی
  • یبوست
  • احساس سرما
  • خشکی پوست
  • ضعف عضلانی
  • کاهش تعریق
  • کاهش ضربان قلب
  • افزایش کلسترول خون
  • درد و سفتی عضلات
  • خشک و نازک شدن مو
  • اختلال در حافظه
  • مشکلات مربوط به قدرت باروری و یا تغییرات دوره قاعدگی
  • خشکی و درد عضلانی
  • گرفتی صدا
  • پف کردن صورت

تشخیص کم‌کاری تیروئید


جهت تشخیص کم‌کاری تیروئید از دو روش استفاده می‌شود:

ارزیابی پزشکی

پزشک بیمار را معاینه کرده و سابقه پزشکی او را بررسی می‌کند. سپس پزشک وجود علائمی همچون خستگی، افسردگی، یبوست یا احساس سرما را در بیمار بررسی می‌کند. در صورت وجود سابقه بیماری تیروئید، حتماً بایستی به پزشک اطلاع داده شود.

آزمایش خون

آزمایش خون

 تنها روش جهت تشخیص قطعی کم‌کاری تیروئید استفاده از آزمایش خون است. آزمایش هورمون محرکه تیروئید (TSH) نشان‌دهنده میزان تولید هورمون TSH توسط غده هیپوفیز می‌باشد:

  • چنانچه غده تیروئید به اندازه کافی هورمون تولید نکند، غده هیپوفیز جهت افزایش تولید هورمون تیروئید، میزان TSH را افزایش می‌دهد.
  • در صورت کم‌کاری تیروئید، سطح هورمون TSH بالا می‌باشد؛ چرا که بدن در حال تحریک فعالیت هورمون تیروئید می‌باشد.
  • در صورت پرکاری تیروئید، سطح هورمون TSH پایین می‌باشد، چرا که بدن در حال تلاش برای متوقف کردن تولید بیش از حد هورمون تیروئید می‌باشد.

بررسی سطح تیروکسین (T4) نیز جهت تشخیص کم‌کاری تیروئید مفید می‌باشد. T4 یکی از هورمون‌هایی است که مستقیماً توسط غده تیروئید تولید می‌شود. آزمایش‌های T4 و TSH به ارزیابی عملکرد تیروئید کمک می‌کنند. معمولاً پایین بودن سطح T4 همزمان با بالا بودن سطح TSH، نشان‌دهنده کم‌کاری تیروئید می‌باشد. البته امکان دارد برای تشخیص صحیح عارضه از آزمایش‌های دیگری نیز جهت بررسی عملکرد تیروئید استفاده شود.

هیپوتیروئیدی چگونه باعث افسردگی می‌شود؟


زمانی که سطح هورمون‌های تیروئیدی پایین باشد، سرعت عملکردهای بدن کاهش پیدا می‌کند. در این حالت علائمی همچون خستگی، افزایش وزن و افسردگی ایجاد می‌شوند.

هیپوتیروئیدی در برخی از افراد تنها باعث ایجاد مشکلات خُلقی و رفتاری می‌شود. در این حالت تشخیص هیپوتیروئیدی دشوار می‌شود و پزشک باید علاوه بر بررسی عملکرد مغز، از آزمایش جهت تشخیص کم‌کاری تیروئید استفاده کند. بسیاری از علائم افسردگی و هیپوتیروئیدی مشترک می‌باشند. این علائم عبارتند از:

  • دشواری در تمرکز
  • افزایش وزن
  • خستگی
  • افسردگی
  • کاهش اشتیاق و رضایت
  • مشکلات مرتبط با خواب

البته برخی از علائم این عارضه‌ها مشترک نمی‌باشد. در هیپوتیروئیدی علائمی همچون خشکی پوست، یبوست، کلسترول بالا و ریزش مو شایع می‌باشند. در حالی که این علائم در افسردگی ایجاد نمی‌شوند.

در صورتی که افسردگی در اثر هیپوتیروئیدی ایجاد شود، درمان هیپوتیروئیدی باعث درمان افسردگی نیز می‌شود. در غیر این صورت، پزشک برای هر دو عارضه دارو تجویز می‌کند.

کم‌کاری تیروئید چگونه بر بارداری تأثیر می‌گذارد؟


کم‌کاری تیروئید بر کل بدن تأثیر می‌گذارد. تیروئید بر بسیاری از عملکردهای بدن شامل سوخت و ساز، ضربان قلب و دمای بدن اثر می‌گذارد. در صورتی که هورمون تیروئید به اندازه کافی تولید نشود، سرعت تمامی این عملکردها کاهش پیدا می‌کند.

زنانی که دچار کم‌کاری تیروئید هستند و تمایل به بچه‌دار شدن دارند، با مشکلات متعددی روبرو هستند. کم‌کاری تیروئید در دروان بارداری باعث ایجاد مشکلات زیر می‌شود:

  • کم‌خونی
  • سقط خودبه‌خودی جنین
  • پره ‌اکلامپسی (مسمومیت بارداری)
  • مرده به دنیا آمدن جنین
  • وزن پایین نوزاد هنگام تولد
  • مشکلات مرتبط با رشد مغز
  • نقص مادرزادی

زنان مبتلا به مشکلات تیروئید معمولاً در حاملگی دچار مشکل نمی‌شوند. در صورتی که زن باردار باشد و دچار کم‌کاری تیروئید باشد، در زمان حاملگی بایستی به نکات زیر توجه شود:

امکان دارد در زمان بارداری، کم‌کاری تیروئید ایجاد شود. از هر 1000 مورد حاملگی، کم‌کاری تیروئید در سه تا پنج مورد حاملگی ایجاد می‌شود. برخی از پزشک‌ها جهت تشخیص کاهش سطح هورمون تیروئید، به طور منظم سطح تیروئید را در دوران بارداری ارزیابی می‌کنند. در صورتی که سطح هورمون تیروئید پایین‌تر از حد عادی باشد، پزشک درمان را آغاز می‌کند. در صورتی که پیش از بارداری مشکلات مرتبط با تیروئید در زنان ایجاد نشده باشد، امکان دارد پس از بچه‌دار شدن این مشکلات ایجاد شوند. به این حالت تیروئیدیت پس از زایمان گفته می‌شود. در حدود 80 درصد از زنان، این عارضه پس از یک سال بهبود پیدا می‌کند و دیگر به مصرف دارو نیازی نیست. حدود 20 درصد از زنانی که دچار این عارضه شده باشند، بایستی از درمان بلندمدت استفاده کنند.

تاثیر کم‌کاری تیروئید بر وزن بدن


هورمون‌های ایجاد شده توسط غده تیروئید بر بسیاری از عملکردهای بدن تأثیر می‌گذارند. این عملکردها شامل مصرف انرژی، کنترل دمای بدن، حفظ عملکرد اعضای بدن و تنظیم سوخت و ساز بدن می‌باشند.

پایین بودن سطح هورمون تیروئید باعث افزایش وزن می‌شود؛ چرا که در این حالت مصرف انرژی در بدن به طور مؤثر انجام نمی‌شود. البته میزان افزایش وزن خیلی زیاد نمی‌باشد و در بیشتر افراد در حدود 5 تا 10 پوند می‌باشد.

پس از درمان کم‌کاری تیروئید، وزن دوباره کاهش پیدا می‌کند. اگر درمان باعث کاهش وزن نشود، تغییر رژیم غذایی و ورزش به کاهش وزن کمک می‌کند.

آیا کم‌کاری تیروئید باعث افزایش وزن می‌شود؟


کم‌کاری تیروئید باعث کاهش سرعت بسیاری از عملکردهای بدن از جمله میزان مصرف انرژی یا میزان سوخت و ساز بدن می‌شود. در صورت اختلال در عملکرد غده تیروئید، میزان سوخت و ساز پایه یا سوخت و ساز در حالت استراحت کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل، کم‌کاری تیروئید باعث افزایش وزن می‌شود. هر چه عارضه شدیدتر باشد، میزان افزایش وزن بیشتر می‌شود.

درمان کم‌کاری تیروئید باعث کاهش وزن می‌شود. البته بایستی توجه شود که علائم کم‌کاری تیروئید از جمله افزایش وزن در طولانی‌مدت بروز می‌کنند.

امکان دارد وزن افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید با وجود درمان این عارضه، کاهش پیدا نکند. در این حالت امکان دارد افزایش وزن نه در اثر کم‌کاری تیروئید، بلکه در اثر سبک زندگی ناسالم ایجاد شده باشد.

در صورتی که وزن بیمار با وجود درمان کم‌کاری تیروئید هنوز کاهش پیدا نکرده است، بایستی به پزشک، متخصص رژیم غذایی یا مربی ورزشی مراجعه شود تا با استفاده از رژیم غذایی مناسب و برنامه منظم ورزشی، وزن بیمار کاهش پیدا کند.

روش‌های درمانی طبیعی جهت درمان کم‌کاری تیروئید


برخی از روش‌های درمانی طبیعی در بهبود کم‌کاری تیروئید مؤثر هستند. ولی قبل از استفاده از این روش‌ها بایستی با پزشک مشورت شود چرا که درمان این عارضه بایستی با احتیاط و دقت زیادی انجام شود.

سلنیوم

مصرف سلنیوم طبق تجویز پزشک در درمان برخی از مشکلات مرتبط با تیروئید مؤثر است. طبق تحقیقات انجام شده، مقادیر کم‌تر با بیشتر از حد طبیعی این ماده باعث ایجاد مشکلاتی در بدن می‌شود. مصرف مکمل‌های سلنیوم تنها بایستی زیر نظر پزشک انجام شود.

ویتامین دی   

کمبود این ویتامین با تشدید بیماری هاشیموتو مرتبط است. امکان دارد برای تأمین سطح کافی ویتامین دی (بالای 50  نانوگرم بر دسی لیتر) به مصرف مکمل ویتامین نیاز باشد.

پروبیوتیک

در برخی از افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید، در روده کوچک تغییراتی ایجاد می‌شود؛ به گونه‌ای که باکتری‌های روده بزرگ وارد روده کوچک می‌شوند و باعث رشد بیش از حد باکتری در روده کوچک (SIBO) می‌شود. مصرف پروبیوتیک‌ها در رفع این عارضه مؤثر است.

مصرف دارو جهت درمان هیپوتیروئیدی


مصرف دارو جهت درمان هیپوتیروئیدی

هیپوتیروئیدی یا کم‌کاری تیروئید در تمام طول زندگی بر سلامت بیمار اثر می‌گذارد. مصرف دارو باعث کاهش علائم این عارضه می‌شود. بهترین دارو برای درمان این عارضه لووتیروکسین (لووتروید، لووکسیل) می‌باشد. این دارو به عنوان  جایگزینی برای هورمون تیروئید در بدن عمل می‌کند. لووتیروکسین سطح کافی هورمون تیروئید را به خون باز می‌گرداند. پس از بازیابی سطح هورمون، علائم بیماری رفع می‌شوند.

مشاهده نتایج حاصل از مصرف دارو به چند هفته زمان نیاز دارد. جهت ارزیابی وضعیت بهبودی بایستی از آزمایش خون استفاده شود. در بیشتر موارد بیمار بایستی در تمام طول عمر از دارو استفاده کند. البته امکان دارد که میزان مصرف دارو در طول زمان تغییر می‌کند. جهت اطمینان از تأثیر دارو، پزشک بایستی سطح TSH (هورمون محرکه تیروئید) را هر ساله ارزیابی کند.

در صورتی که آزمایش نشان‌دهنده عدم تأثیر دارو باشد، پزشک میزان مصرف دارو را تغییر می‌دهد.

روش‌های جایگزین جهت درمان کم‌کاری تیروئید


مواد حیوانی حاوی هورمون تیروئید جهت درمان کم‌کاری تیروئید قابل مصرف می‌باشند. این مواد از غده تیروئید خوک به دست می‌آیند و حاوی T4 و تری یدو تیرونین (T3) می‌باشند. در صورت مصرف لووتیروکسین، تنها میزان هورمون  T4 در بدن تأمین می‌شود. البته بدن با دریافت T4 قادر به تولید T3 نیز می‌باشد.

رژیم غذایی مناسب برای افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید


رژیم غذایی مناسب برای افراد مبتلا به کم_کاری تیروئید-compressed-compressed

به طور کلی رژیم غذایی به خصوصی برای افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید وجود ندارد. با این حال تنظیم رژیم غذایی بر طبق موارد زیر توصیه می‌شود:

رعایت رژیم غذایی مناسب

غده تیروئید جهت عملکرد مناسب به مقدار کافی ید نیاز دارد. جهت تأمین مقدار مناسب ید، نیازی به مصرف مکمل نمی‌باشد. مصرف کافی غلات کامل، لوبیا، پروتئین بدون چربی، سبزیجات و میوه‌های رنگی مقدار مورد نیاز ید بدن را تأمین می‌کنند.

نظارت بر مصرف سویا

سویا می‌تواند مانع جذب هورمون تیروئید شود. در صورت مصرف بیش از حد سویا، امکان دارد تأثیر داروهای تیروئید کاهش پیدا کند. این مطلب خصوصاً در مورد کودکانی که تحت درمان کم‌کاری تیروئید هستند و از شیر خشک حاوی سویا استفاده می‌کنند اهمیت دارد.

سویا در مواد غذایی زیر وجود دارد:

  • توفو
  • پنیر و محصولات گوشتی وگان (ویژه گیاهخواران)
  • شیر سویا
  • گیاه سویا
  • سس سویا

برای تأمین سطح مناسب هورمون تیروئید در خون به مصرف مقدار ثابت دارو نیاز می‌باشد. بیمار بایستی حداقل دو ساعت قبل و بعد از مصرف دارو، از خوردن و نوشیدن محصولات حاوی سویا خودداری کند.

نظارت بر مصرف فیبر

امکان دارد فیبر مانند سویا در جذب هورمون اختلال ایجاد کند. ممکن است رژیم غذایی حاوی فیبر زیاد از جذب هورمون توسط بدن جلوگیری کند. البته مصرف فیبر برای بدن ضروری است و به همین علت نباید به کلی از رژیم غذایی حذف شود. به این منظور بایستی از مصرف دارو در زمان مصرف مواد غذایی حاوی فیبر زیاد خودداری شود.

خودداری از مصرف داروی تیروئید همراه با مکمل‌های غذایی دیگر

در صورتی که بیمار علاوه بر داروهای تیروئید، از مکمل‌های غذایی یا داروهای دیگر نیز استفاده می‌کند، بهتر است این داروها در زمان‌های متفاوتی مصرف شوند. امکان دارد داروهای دیگر در جذب داروهای تیروئید اختلال ایجاد کنند. بنابراین بهترین زمان مصرف داروهای تیروئید، زمانی است که معده خالی باشد و بایستی از مصرف داروها و مواد غذایی دیگر همراه با داروهای تیروئید خودداری شود.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *